سفالگری بهعنوان آمیزهای از خاک، آتش و هنر، هزاران سال است که بخشی از گفتگوی فرهنگی جهانی بوده است. اکنون پژوهشگران در آزمایشگاهی در دانشگاه پوترا مالزی و دانشگاه نیوساوثولز سیدنی، این میراث هزارساله را با دنیای سیلیکون پیوند زدهاند.
این تیم موفق به توسعه یک سیستم هوش مصنوعی شدهاند که میتواند سرامیکهای چینی را با دقتی خیرهکننده طبقهبندی کرده و ارزش مادی آنها را پیشبینی کند. این ابزار با استفاده از یادگیری عمیق، طرحهای تزئینی، شکل ظاهری و جزئیات ساخت مختص به کورههای مختلف را تحلیل میکند. نکته جالب توجه اینجاست که این سیستم بر اساس دادههای واقعی حراجیهای بزرگی مانند «ساتبیز» (Sotheby’s) و «کریستیز» (Christie’s)، دستهبندی قیمتی آثار را با دقت ۹۹ درصد تخمین میزند.
نیروی محرکه این پروژه برخلاف تصور، نه یک مرکز داده عظیم یا سختافزارهای صنعتی گرانقیمت، بلکه کارت گرافیک GeForce RTX 3090 است؛ همان تراشه محبوبی که گیمرها برای اجرای بازیهایی مثل Cyberpunk 2077 از آن استفاده میکنند. این سیستم با بهرهگیری از مدل تشخیص YOLOv11، ارزش بازار را مستقیماً از نتایج حراجیهای چندین سال گذشته یاد گرفته است.
هدف اصلی این پروژه، دموکراتیک کردن تخصص در حوزه باستانشناسی است. سیکی وو، یکی از محققان این پروژه، میگوید که قیمتگذاری و تعیین قدمت آثار هنوز به شدت به قضاوت کارشناسان وابسته است و این تخصص برای کلکسیونرهای جوان یا موزههای کوچک همیشه در دسترس نیست. این هوش مصنوعی قصد دارد ارزیابی فرهنگی را عینیتر و دردسترستر کند.